Δευτέρα 2 Ιουλίου 2012
Ο ΑΡΙΘΜΟΣ ΤΟΥ ΘΗΡΙΟΥ
Ο ΑΡΙΘΜΟΣ ΤΟΥ «ΘΗΡΙΟΥ»
Γράφει ο Αχιλ. Σ. Ξανθουλέας
Το Κεφάλαιο ΙΓ’ τής Αποκάλυψης αρχίζει με τη φράση «Και εστάθην επί την άμμον της θαλάσσης• και είδον εκ της θαλάσσης θηρίον αναβαίνον, έχον κέρατα δέκα και κεφαλάς επτά, και επί των κεράτων αυτού δέκα διαδήματα, και επί τας κεφαλάς αυτού ονόματα βλασφημίας», και τελειώνει με τη φράση «…αριθμὸς γαρ ανθρώπου εστίˑ καὶ ὁ ἀριθμὸς αὐτοῦ •••» έχοντας στη θέση τών κουκίδων σημειωμένα τρία γράμματα. Μέχρι το 2005 αναγνωριζόταν η τριάδα ΧΞϚ’, όπου το τρίτο γράμμα είναι το «στίγμα», το οποίο σε παλαιότερους χρόνους εχρησιμοποιείτο στη μεν γραφή λέξεων ως «Ϛ» αντί τού «ΣΤ», π.χ. «ϚΡΑΤΟΣ» αντί «ΣΤΡΑΤΟΣ», στη δε αρίθμηση ως «Ϛ’=6» αντί «ΣΤ’=6». Σύμφωνα λοιπόν με την ελληνική αντιστοίχηση γραμμάτων και αριθμών προκύπτει Χ=600, Ξ=60, Ϛ’=6, το δε άθροισμα δίδει τον περιβόητο αριθμό 666. Το 2005 η τεχνολογία επέτρεψε να διαβασθεί καλύτερα ο οξυρρύγχιος πάπυρος 115, γνωστός ως P115(1), και να διαπιστωθεί πως το μεσαίο γράμμα δεν είναι το «Ξ», αλλά το «Ι», που αντιστοιχεί στον αριθμό 10. Έτσι η τριάδα ΧΙϚ’ δίδει τον αριθμό 616. Ένας από τους πρώτους πατέρες τής εκκλησίας τού 2ου αι. μ.Χ., ο Ειρηναίος, είχε παρατηρήσει σε κάποια αντίγραφα πως το μεσαίο γράμμα ήταν «Ι» και όχι «Ξ», το απέδιδε όμως σε αντιγραφικό λάθος.
Εκτός από τον κώδικα P115 υπάρχουν πολλοί άλλοι κώδικες, αντίγραφα τής Βίβλου(2), από τους οποίους τέσσερις(3) θεωρούνται ως οι πλέον αξιόπιστοι. Είναι κείμενα με στρογγυλόσχημα τετραγωνισμένα ελληνικά γράμματα, γραμμένα σε περγαμηνές (δέρματα ζώων κατεργασμένα για γραφή), αποκαλούμενα «Mεγάλα Χειρόγραφα».
Η Αποκάλυψη, -κείμενο ενταγμένο στη Βίβλο-, θεωρείται πως έχει γραφεί το 96 μ.Χ., το 14ο έτος εξουσίας τού ρωμαίου αυτοκράτορα Δομιτιανού. Κατά τη χριστιανική παράδοση συγγραφέας είναι ο απόστολος Ιωάννης, ο αγαπητός μαθητής τού Ιησού(4). Υπάρχει μεγάλη φιλολογία σχετικά με το αν ήταν αυτός ο συγγραφέας, όπως επίσης κάποια αμφισβήτηση πλανάται και για το τέταρτο Ευαγγέλιο και τις τρεις επιστολές. Υπάρχει άποψη πως η Αποκάλυψη εγράφη από κάποιον άλλον ιουδαίο με το ίδιο όνομα, έναν από τους τόσους τότε προφήτες. Ο πρώτος, και ίσως σημαντικότερος, που αμφισβήτησε τον Ιωάννη ως συγγραφέα τής Αποκάλυψης είναι ο αρχιεπίσκοπος Αλεξανδρείας Διονύσιος, -μέσα 3ου αι. μ.Χ.-, ο οποίος αναφέρει στα γραπτά του πως αυτός που την έγραψε δεν γνώριζε καλά την ελληνική γλώσσα, και πως υπάρχουν στο κείμενο σολοικισμοί και βαρβαρισμοί. Την εποχή του Χριστού υπήρχαν στην Παλαιστίνη πολλοί ιουδαίοι λόγιοι ομιλούντες, πλην της εβραϊκής και αραμαϊκής, και την ελληνικήν εξ΄ίσου καλά.
(1).{Κοντά στη σημερινή αιγυπτιακή κωμόπολη el-Bahnasa, περί τα 160 χμ. νοτίως τού Καΐρου, στη δυτική όχθη του π. Νείλου απέναντι από την πόλη Beni Mazar, είχε ανεγερθεί το 332 π.Χ. από τον Αλέξανδρο η πόλη Οξύρρυγχος (Οξυρρύγχου πόλις). Το όνομα προέρχεται από ένα ψάρι (τότε) του Νείλου με μυτερό ρύγχος. (Από αυγά οξύρρυγχου κυρίως τής Μάυρης και τής Κασπίας θάλασσας προκύπτει το καλό χαβιάρι). Στην περιοχή αυτή διενεργήθηκαν εκτεταμένες ανασκαφές από τους άγγλους Grenfell και Hunt την περίοδο 1895-1907, από τους ιταλούς Pistelli και Farina την περίοδο 1910-1913, και από τον ιταλό Breccia την περίοδο 1928-1934. ‘Ηλθαν στο φως πολυάριθμοι πάπυροι ποικίλου περιεχομένου και μεγάλης αρχαιολογικής αξίας, και ονομάσθηκαν «οξυρρύγχιοι πάπυροι». Οι πάπυροι είναι φυτά που φύονταν (σήμερα σε ελάχιστα μέρη) στις όχθες ποταμών της Αφρικής, κυρίως του Νείλου, σε μικρότερη δε έκταση στη Μέση Ανατολή και στη Σικελία (κοντά στις Συρακούσες). Με ειδική επεξεργασία τών κλαδιών τους κατασκευάζονται φύλλα γραφής. Ένας από αυτούς, του 3ου αι. μ.Χ., έχει καταγραφεί από τους αρχαιολόγους με το σύμβολο P115 (δηλ. πάπυρος 115), και περιέχει ένα αντίγραφο τής Αποκάλυψης τού Ιωάννου, σήμερα δε βρίσκεται στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης}.
(2).{Ως Βίβλος ή ως Αγία Γραφή χαρακτηρίζεται ένα σύνολο κειμένων προερχομένων από: (α).τον Ιουδαϊσμό, δηλ. την εβραϊκή θρησκεία, η οποία εδράζεται στην πίστη ύπαρξης ενός μοναδικού θεού, του Γιαχβέ ή Ιεχωβά, και στην συνθήκη -την αποκαλούμενη Παλαιά Διαθήκη- που έχει συνάψει με τους πιστούς του. (β).τον Χριστιανισμό, τη θρησκεία που εδράζεται στη συνθήκη -την Καινή Διαθήκη- τού Χριστού με τους ανθρώπους. Η Ορθόδοξη Εκκλησία αναγνωρίζει και εντάσσει στη ορθόδοξη Βίβλο 76 κείμενα (49 από την Παλαιά και 27 από την Καινή). Η Παλαιά Διαθήκη περιέχει τα 39 κείμενα τών «Εβδομήκοντα» ή «Ο'» (ελληνόγλωσσοι ιουδαίοι που τα μετέφρασαν στο διάστημα μεταξύ 3ου και 1ου αι. π.Χ.) και 10 ακόμη κείμενα χαρακτηρισθέντα ως «ισόκυρα» και αποκληθέντα "αναγινωσκόμενα" ή "δευτεροκανονικά». Η Καινή Διαθήκη περιέχει: ▪Τα 4 Ευαγγέλια• το Κατά Ματθαίον (μαθητή του Ιησού), το Κατά Μάρκον, το Κατά Λουκάν, και το Κατά Ιωάννην (μαθητή του Ιησού). ▪Το βιβλίο «Πράξεις τών Αποστόλων» (Πέτρου και Παύλου) γραμμένο από τον ευαγγελιστή Λουκά μετά τη συγγραφή του ευαγγελίου. ▪Τις 21 Καθολικές Επιστολές, από τις οποίες δεκατέσσερις έγραψε ο Παύλος, μία ο Ιάκωβος, μία ο Ιούδας (ο αδελφόθεος), δύο ο Πέτρος, και τρεις ο Ιωάννης (ο ευαγγελιστής). ▪Την Αποκάλυψη του Ιωάννου (τού ευαγγελιστή). Τα τρία πρώτα ευαγγέλια αποκαλούνται συνοπτικά (συν-όψις) διότι περιέχουν πολλά μεταξύ τους κοινά κατά εντυπωσιακό τρόπο, συνεξεταζόμενα δε σε παραλληλία, επιτρέπουν τη διακρίβωση τού βαθμού αλληλεξάρτησης. Κατά την λεγόμενη «υπόθεση των δύο πηγών» το χρονικώς πρώτο ευαγγέλιο είναι το του Μάρκου, γραμμένο στη Ρώμη σε γλώσσα ελληνική καθομιλουμένη τής εποχής (όχι γλώσσα λόγια). Πιστεύεται πως πηγές του είναι οι Πέτρος και Παύλος, με τους οποίους συνεργάσθηκε. Θεωρείται μάλιστα βέβαιο πως το ευαγγέλιο αυτό συνιστά απομνημονεύματα του Πέτρου, τον οποίον ο Μάρκος επισκεπτόταν στη φυλακή. Ήταν η περίοδος τών πρώτων διωγμών, επί Νέρωνα, και η συγγραφή τού κειμένου σκόπευε, συν τοις άλλοις, στην ενθάρρυνση των χριστιανών. Μάλλον εγράφη το 65 μ.Χ. (Κάποιοι υποστηρίζουν πως εγράφη την 4η δεκαετία). Κατά τον Μάρκο Ιησούς είναι ο Υπηρέτης. Ακολουθεί ο Ματθαίος. Όπως προκύπτει από σχετική μαρτυρία τού επισκόπου Ιεραπόλεως Παπία (μέσα 2ου αι.μ.Χ.), ο Ματθαίος, στην Παλαιστήνη, έγραψε πρώτα μία μορφή ευαγγελίου στα αραμαϊκά, και σε ύστερο χρόνο το κυρίως ευαγγέλιο σε γλώσσα ελληνική, καλύτερη μεν του Μάρκου, όχι όμως του Λουκά. Πηγές του το ευαγγέλιο τού Μάρκου και η «Πηγή των Λογίων» ή «Q» (αρχικό γράμμα τής γερμανικής λέξης quelle=πηγή, επειδή οι πρώτες έρευνες έγιναν στη Γερμανία), κείμενο αραμαϊκό αναφερόμενο στην Ιησού (στη διδασκαλία του κυρίως) ως ένα είδος πρωταρχικού και αρχέγονου ευαγγελίου, το οποίο δεν διασώζεται. Επίσης του αποδίδεται και μία πηγή αποκαλούμενη «Μ». Η συγγραφή θα πρέπει προηγείται τού 70 μ.Χ., διότι στο ευαγγέλιο γίνεται συχνή αναφορά γιά κίνδυνο από τους Σαδδουκαίους, ενώ αυτοί δεν υπήρχαν πλέον μετά το 70 μ.Χ., όταν ο αυτοκράτορας Τίτος κατέστρεψε την Ιερουσαλήμ (καταστροφή που απετέλεσε την απαρχή τής διάλυσης τού εβραϊκού κράτους και της διασποράς που επακολούθησε, μέχρι την επανίδρυση του σημερινού κράτους το 1948). Κατά τον Ματθαίο ο Ιησούς είναι ο Βασιλιάς. Ο Λουκάς (ιατρός, ίσως ελληνικής καταγωγής, συνεργάτης του Παύλου) αρύεται και αυτός το υλικό του από τον Μάρκο και από την «Q», καθώς και από μία ακόμη πηγή αποκαλούμενη «L». Η συγγραφή πιθανότατα έγινε στην Κόρινθο, σε γλώσσα ελληνική ωραιοτάτη, σαφώς καλύτερη και του Ματθαίου και του Μάρκου. Κα αυτό το ευαγγέλιο θα πρέπει να έχει γραφεί προ του 70 μ.Χ. (καταστροφή Ιερουσαλήμ), διότι δεν γίνεται αναφορά στο γεγονός αυτό, παρά μόνον σε προφητικές ρήσεις του Ιησού (19.43 & 21.24) κατά την είσοδο του στην Ιερουσαλήμ «καθήμενος επί πώλον όνου» (Ιωάν. 12.15). Κατά τον Λουκά ο Ιησούς είναι ο Υιός του Ανθρώπου. Ο Ιωάννης προφανώς εγνώριζε τα τρία προηγούμενα ευαγγέλια, τα αποκαλούμενα συνοπτικά, διαφέρει όμως το δικό του από αυτά διότι δεν επεκτείνεται σε διηγήσεις αναφερόμενες σε αυτά, χαρακτηρίζεται ως θεολογικό και θεωρείται πως σκοπός του ήταν να τα συμπληρώσει τα προηγούμενα, ο ίδιος μάλιστα δηλώνει «ίνα πιστεύσητε οτι ο Ιησούς εστίν ο Χριστός, ο Υιός του Θεού, και ινα πιστεύσοντες ζωήν έχητε εν τω ονόματι αυτού». Γλώσσα η ελληνική, η οποία όμως δεν λαμβάνει εύσημα. Γίνεται γενικά αποδεκτό πως εγράφη στην Έφεσο την 9η δεκαετία μ.Χ. Κατά Ιωάννην ο Ιησούς είναι κυρίως ο Υιός του Θεού. Υπάρχει και η λεγόμενη «Αυγουστινιανή υπόθεση» που θέλει τον Ματθαίο πρώτο συγγράψαντα στις αρχές της 4ης δεκαετίας. Τα πρωτογενή κείμενα της Βίβλου δεν διασώζονται. Να σημειωθεί πως οι πρώτες μετά Χριστόν κοινότητες, αλλά και ο ίδιος ο Ιησούς, καθώς και οι Απόστολοι, ως ιερά κείμενα είχαν μόνον τα βιβλία τής Παλαιάς Διαθήκης, τα οποία αργότερα η πρώτη χριστιανική εκκλησία ονόμασε «Γραφάς». Οι επιστολές τού Παύλου είναι τα χρονικώς πρώτα γραπτά κείμενα τής Καινής Διαθήκης (2η με 3η δεκαετία μετά το θάνατο του). Πλην των κανονικών ευαγγελίων (των πιο πάνω τεσσάρων) υπάρχουν και πολλά άλλα αποκαλούμενα απόκρυφα.
(3).{Βατικανός Κώδικας: Το πιθανότερο να έχει γραφεί στην Αλεξάνδρεια στις αρχές 4ου αι. Βρίσκεται στη βιβλιοθήκη τού Βατικανού από τότε που είναι γνωστός (15ος αι.) Συνιστά τον κατ’ εξοχή κώδικα τής καθολικής εκκλησίας. Οι ερευνητές υποπτεύονται πως έχουν αφαιρεθεί κάποιες φράσεις και έχουν προστεθεί κάποιες άλλες, ώστε να υπάρχει συμβατότητα με τη θρησκευτική θεώρηση εκ μέρους της καθολικής εκκλησίας. Σιναϊτικός Κώδικας: Βρέθηκε τμηματικά, ένα μικρό τμήμα το 1844 και ο κύριος όγκος το 1859, στο γυναικείο μοναστήρι τής Αγίας Αικατερίνης του όρους Σινά, το οποίο είναι αρχαιότερο σε λειτουργία μοναστήρι της χριστιανοσύνης. Γράφηκε τα μέσα τού 4ου αι. Ολόκληρος σχεδόν ο Κώδικας βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο από το 1933, λίγα φύλλα βρίσκονται στο Πανεπιστήμιο τής Λειψίας, ενώ κάποια διάσπαρτα φύλλα παραμένουν στο μοναστήρι τής Αγίας Αικατερίνης. Αλεξανδρινός Κώδικας: Χρονολογείται από τις αρχές τού 5ου αι. Ο πατριάρχης Αλεξανδρείας Κύριλλος ΙΙΙ όταν το 1612 έγινε πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως ως Κύριλλος Ι τον πήρε μαζί του, αλλά ήλθε σε διαμάχη με την οθωμανική κυβέρνηση και τελικά τον παρέδωσε στους άγγλους, οι οποίοι τού παρέσχον βοήθεια. Βρίσκεται στο Βρετανικό μουσείο από το 1627. Αναφέρει τον αριθμό 616, όχι τον 666. Κώδικας του Εφραίμ του Σύρου: Πιστεύεται πως έχει γραφεί στην Αλεξάνδρεια τα μέσα 5ου αι. μ.Χ., όμως υπάρχουν και βυζαντινές μίξεις. Πρόκειται για παλίμψηστο (πάπυρος ή περγαμηνή, όπου το αρχικό κείμενο ή μέρος αυτού έχει ξυθεί για να γραφεί νέο). Η σύγχρονη τεχνολογία επιτρέπει την ανάγνωση και τού παλαιού κειμένου. Πιστεύεται πως τον 12ο αι. έγινε απόσβεση τού κειμένου και εγράφη μία μεταφρασμένη σε ελληνική γλώσσα πραγματεία 38 κηρυγμάτων τού Αγίου Εφραίμ (πέθανε τον 4ο αι., ήταν παγανιστής ιερέας από τη Συρία, αλλά έγινε χριστιανός). Ο αριθμός 616 δίδεται ολογράφως, «ἑξακόσιοι δέκα ἕξ». Βρισκόταν στη Κωνσταντινούπολη, όμως μετά την πτώση μεταφέρθηκε στη Φλωρεντία και από εκεί η Αικατερίνη των Μεδίκων τον πήρε μαζί της στο Παρίσι, όταν έγινε βασίλισσα της Γαλλίας το 1533. Έκτοτε βρίσκεται στην Γαλλική Εθνική βιβλιοθήκη}.
(4).{Οι μαθητές του Χριστού, μέχρι το θάνατο του, οι αποκαλούμενοι 12, -οι οποίοι, πλην τού Ισκαριώτη που αυτοκτόνησε και του Ιωάννου που απεβίωσε λόγω γήρατος βαθέος, ετελεύτησαν με βασανηστήρια-, ήταν οι ακόλουθοι: Οι αδελφοί αλιείς Ανδρέας (ο πρωτόκλητος, επειδή υπήρξε ο πρώτος τών μαθητών που εκλήθη από τον Ιησού να τον ακολουθήσει, με δεύτερο τον Πέτρο) και Πέτρος, πρώην Σίμων-Συμεών (ο Ιησούς τον ονόμασε Κηφάν, δηλ. Πέτρον), γιοί του Ιωνά (μάλλον σύντμηση του Ιωάννης). Οι αδελφοί Ιάκωβος και Ιωάννης ο ευαγγελιστής αγαπητός μαθητής τού Ιησού, γιοί του Ζεβεδαίου και της μυροφόρου Σαλώμης, εξαδέλφης ή κουνιάδας τής θεομήτορος Μαρίας. Φίλιππος και Ναθαναήλ ή Βαρθολομαίος, εκήρυξαν μαζί το Ευαγγέλιο, ο δεύτερος ονομαζόταν αρχικά Ιησούς, αλλά όταν έγινε μαθητής το άλλαξε (ο Ιωάννης τον αναφέρει ως Ναθαναήλ «ευρίσκει Φίλιππος τον Ναθαναήλ», ενώ οι έτεροι τρεις ευαγγελιστές ως Βαρθολομαίο). Θωμάς, ήταν ψαράς και αυτός, τον οποίον ο Ιωάννης αποκαλεί Δίδυμο κατά μετάφραση τού αραμαϊκού ονόματος του, περισσότερο όμως έμεινε γνωστός ως άπιστος. Ματθαίος, πρώην Λευί ο τελώνης (φοροεισπράκτορας), ευαγγελιστής, γιός του Αλφαίου. Ιάκωβος Αλφαίου, όπως τον αναφέρουν οι Ματθαίος, Μάρκος, Λουκάς και Πράξεις Αποστόλων. Λεββαίος αποκληθείς Θαδδαίος γράφει ο Ματθαίος, ενώ ο Λουκάς και οι Πράξεις Αποστόλων τον αποκαλούν Ιούδα Ιακώβου, ο δε Μάρκος τον ονομάζει απλώς Θαδδαίο. Σίμων ο Κανανίτης όπως τον αναφέρουν οι Ματθαίος και Μάρκος ή Σίμων ο Ζηλωτής κατά τον Λουκά και τις Πράξεις Αποστόλων. Στην αραμαϊκή η λέξη Kanana σημαίνει Ζηλωτής. Ο Σίμων είχε υπηρετήσει το κόμμα των Ζηλωτών. Ιούδας Ισκαριώτης, γιός κάποιου Σίμωνα (μετά τον απαγχονισμό του αντικαταστάθηκε από τον Ματθία). Σημ.: Οι απόψεις διίστανται σχετικά με τον Ιάκωβο Αλφαίου. Κάποιοι τον θέλουν αδελφό τού Ματθαίου τού Λευί επειδή έχουν πατέρα με το ίδιο όνομα, ενώ άλλοι προτιμούν απλή συνωνυμία και του προσδίδουν ως μητέρα την Μαρία Κλωπά. Ο Ιωάννης αναφέρει πως κοντά στο σταυρό στάθηκαν (ειστήκεισαν), εκτός από τη μητέρα τού Ιησού, και η αδελφή της, την οποία αποκαλεί Μαρία τού Κλωπά (δηλ. σύζυγος του Κλωπά), καθώς και η Μαρία η Μαγδαληνή. (Το εβραϊκό όνομα Μιριάμ, εκ του οποίου το όνομα Μαρία, σημαίνει δάκρυ). Η ερμηνεία που δίδεται, ότι δηλ. η σύντμηση τού Κλεόπατρος σε Κλεόπας (όνομα που αναφέρει ο Λουκάς στο εδάφιο της πορείας προς Εμμαούς) ή σε Κλωπάς (κατά Ιωάννην), είναι συνώνυμη με το αραμαϊκό Αλφαίος, δεν αποκλείει να είναι η Μαρία (η αδελφή της Παναγίας) σύζυγος τού Κλωπά-Αλφαίου και μητέρα τού Ιακώβου Αλφαίου, οπότε, κατά τις αντίστοιχες περικοπές τών Ματθαίου και Μάρκου (ο δεύτερος τον αποκαλεί Ιάκωβον τον μικρόν), ο Ιάκωβος Αλφαίου αδελφός τού Ιωσή, είναι ο ίδιος με τον Ιάκωβο τον μικρόν. Σε άλλες περικοπές τών Ματθαίου και Μάρκου, οι Ιάκωβος, Ιωσής, Σίμων και Ιούδας ήταν αδελφοί του Ιησού, (αναφέρει και αδελφές). Η ερμηνεία που δίδεται είναι πως ο Ιάκωβος αυτός, ο Ιούδας αυτός, και οι άλλοι δύο αναφερόμενοι, είναι οι αποκαλούμενοι αδελφόθεοι. Κατά τον άγιο Επιφάνιο (4ος αι. μ.Χ.) ήταν τέκνα τού Ιωσήφ -τού μνηστήρος τής θεομήτορος Μαρίας- από προηγούμενη σύζυγο. Ο άγιος Ιερώνυμος (4ος αι. μ.Χ.) τους θέλει εξαδέλφους, δηλ. ταυτιζόμενους με τα τέκνα τής αδελφής τής θεομήτορος Μαρίας. Τέλος, ο ρωμαίος Ελβιδιος (4ος αι. μ.Χ.), πολέμιος τού Ιερώνυμου και τού δόγματος αειπαρθενίας τής θεομήτορος Μαρίας, τους θέλει αυτάδελφους τού Ιησού. Οι αδελφόθεοι Ιάκωβος και Ιούδας συνέγραψαν έκαστος από μία Καθολική Επιστολή. Έγιναν Απόστολοι μετά την Ανάσταση. Μέχρι τότε ήταν επιφυλακτικοί, όπως και οι άλλοι αδελφοί του Ιησού, αλλά και οι συμπατριώτες τους Ναζαρηνοί (ουδείς προφήτης στον τόπο του). Η Επιστολή τού Ιούδα αρχίζει με τη φράση «Ιούδας Ιησού Χριστού δούλος, αδελφός δε Ιακώβου …», στη δε παράγραφο 17 γίνεται διευκρίνιση πως ο συγγραφέας της δεν είναι ένας εκ των 12 Αποστόλων, «Ὑμεῖς δέ, ἀγαπητοί, μνήσθητε τῶν ῥημάτων τῶν προειρημένων ὑπὸ τῶν ἀποστόλων τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ».
Πολλοί κατά καιρούς, εκκλησιαστικοί και μη, ασχολήθηκαν με την ερμηνεία τών συμβολισμών και τού αποφατικού όρου «Αριθμός του Θηρίου» τής Αποκάλυψης, δημιουργώντας την επιστήμη τής εσχατολογικής θεολογίας. Η αριθμολογία κατέχει εξέχουσα θέση. Με ρίζες στην Καββαλιστική, στη Σολομωνική και στη Γεμάτρια προσπαθεί να ανακαλύψει ή να διαμορφώσει κλείδες και αλγορίθμους που να ταυτίζουν τον αριθμό -το θηρίο- με κάποιο όνομα σημαντικό και εχθρικό προς το Χριστό. {Η Καββαλιστική, μία ιουδαϊκή αποκρυφική θρησκεία, δημιουργήθηκε την πρωτοχριστιανική περίοδο και στηριζόταν κυρίως στη μαγεία. Η λέξη kabbahal σημαίνει «να δέχεσαι». Οι οπαδοί της φέρουν ένα κόκκινο βραχιολάκι στον αριστερό καρπό. Η Σολομωνική ή Κλείδα του Σολομώντα είναι ένα βιβλίο μαγικών, προϊόν τού δυτικού μεσαίωνα, επηρεασμένο από γνώσεις και εμπειρίες των Σταυροφόρων στην Ιουδαία, ιδίως από τον καββαλισμό, καθώς επίσης και από τους θρύλους περί τον Σολομώντα, όπως εκείνον που τον θέλει να έχει φυλακίσει σε ορειχάλκινο δοχείο 72 δαιμονικά πνεύματα. Η Γεμάτρια, από την ελληνική λέξη «Γεωμετρία», είναι ιουδαϊκό σύστημα αντιστοίχησης αριθμών και γραμμάτων, κάτι ανάλογο με εκείνο στην ελληνική αρχαιότητα}.
Δεν είναι λίγοι αυτοί που πιστεύουν πως πρόκειται γιά αντιρωμαϊκή κωδικοποιημένη προκήρυξη λόγω τών διωγμών κατά χριστιανών, αλλά και ιουδαίων. Οι πλέον απηνείς διωγμοί χριστιανών που έγιναν μέχρι τότε που γράφτηκε η Αποκάλυψη, ήταν επί Νέρωνα το 64-67 μ.Χ. και επί Δομιτιανού το 94~96 μ.Χ. Ο Νέρων έκαψε τη Ρώμη, όπως από πολλούς ιστορικούς πιστεύεται, και κατηγόρησε τους χριστιανούς. Τότε θανατώθηκαν και οι Απόστολοι Πέτρος, 64 μ.Χ., και Παύλος, τέλος 65 με αρχές 66 μ.Χ. {Κατά την εκκλησιαστική παράδοση, λίγους μήνες πριν το θάνατό του ο Πέτρος θέλησε να διαφύγει από τη Ρώμη, ενώ όμως εβάδιζε βιαστικά επί της Αππίας οδού, είδε σε ενόραση τον Ιησού που τον ερώτησε «Quo Vadis?», δηλ. «που πηγαίνεις;», έτσι επέστρεψε, συνελήφθη, και αργότερα θανατώθηκε με σταύρωση έχοντας το κεφάλι προς τα κάτω κατά επιθυμία του, μη θεωρώντας εαυτόν άξιον να θανατωθεί όπως ο Ιησούς}. Ο Δομιτιανός κατηγόρησε τους χριστιανούς πως δεν πλήρωναν τον φόρο τού διδράχμου. Τότε θανατώθηκε ο Διονύσιος Αρεοπαγίτης κα εστάλη εξορία στην Πάτμο ο Ιωάννης. Τα πυρά τών πολλών ερευνητών εστράφησαν εναντίον τών αυτοκρατόρων, τους έδειξαν ως τον Αντίχριστο (άλλοι τον έναν, άλλοι τον άλλον). Και δεν ήσαν οι μόνοι. Οι προτάσεις δεν έχουν τελειωμό, λέξεις φτιαχτές που δίδουν τον αριθμό 666 ή, μετά το 2005, τον 616, με εργαλείο την αραμαϊκή- ελληνική- λατινική αντιστοίχηση γραμμάτων με αριθμούς.
Η γλώσσα την οποία ομιλούσε ο Χριστός ήταν η αραμαϊκή, στενή συγγενής με την εβραϊκή (και οι δύο ανήκουν στη σημιτική γλωσσική οικογένεια). Κάθε γράμμα αντιστοιχεί σε έναν αριθμό, κάποια όμως φωνήεντα τής λατινικής και τής ελληνικής δεν έχουν ανταπόκριση στην αραμαϊκή. Οι αριθμολογούντες επέλεξαν για τον Νέρωνα την ελληνική έκδοση του ονόματός του, ΝΕΡΩΝ ΚΑΙΣΑΡ, και απάλειψαν τα γράμματα που δεν έχουν αντιστοιχία στην αραμαϊκή (το Ε στην πρώτη λέξη, και τα Α, Ι στη δεύτερη), έτσι έμεινε «ΝΡΩΝ ΚΣΡ». Τα αραμαϊκά ισοδύναμα γράμματα και αριθμοί είναι: N=נ(nun)=50, Ρ=ר(resh)=200, Ω=ו(waw)=6, N=נ(nun)=50,
K=ק(qoph)=100, Σ=ס(semkath)=60, Ρ=ר(resh)=200. Άθροισμα 666. (Με ελληνική αρίθμηση το άθροισμα είναι 1320, δεν εξυπηρετεί). Επανέλαβαν τη διαδικασία και με την λατινική ονομασία του Νέρωνα, η οποία όμως επειδή σε πλήρη ανάγνωση είναι Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus, την κόντυναν σε NERO CAESAR και προέκυψε NRO CSR. Και πάλι όμως δεν εξυπηρετούσε, οι αριθμοί που προέκυπταν ήταν οι ίδιοι όπως πιο πάνω, όμως έλλειπε ένα “Ν”, δηλ. ένα «50», οπότε το άθροισμα περιοριζόταν στον αριθμό 616. «Αμέτι-Μουχαμέτι»(1) λοιπόν πρόσθεσαν το γράμμα που έλλειπε, αποφάσισαν πως στα λατινικά ο Νέρων γράφεται «NERON», και έτσι το θέμα τακτοποιήθηκε, το προκύπτον «NROΝ CSR» δίδει πάλι το 666. {Η αντιστοιχία χαρακτήρων «ελληνικών – λατινικών - αραμαϊκών – αριθμών» τού πιο πάνω μορφώματος του ονόματος, είναι: N=נ(nun)=50, Ρ=R=ר(resh)=200, Ω=Ο=ו(waw)=6, N=נ(nun)=50, K=C=ק(qoph)=100, Σ=S=ס(semkath)=60, Ρ=R=ר(resh)=200. Στο λατινικό αλφάβητο τα C, K, Q είχαν το ίδιο ηχητικό φώνημα. Το C ετίθετο πριν από ΑΕ ή Ε ή Ι, το Κ πριν από Α ή Ο ή πριν από σύμφωνα, και το Q πριν από V, που αντιστοιχεί στο σημερινό U. Με τον καιρό συγχωνεύθηκαν στο C, με ελάχιστες εξαιρέσεις, με φώνημα Κ. Το αραμαϊκό γράμμα τού 100 αντιστοιχεί στο λατινικό Q}. Οι λέξεις στην αραμαϊκή γράφονται και διαβάζονται από δεξιά προς αριστερά, δηλ. πρέπει να γραφεί ΡΣΚ ΝΩΡΝ και RSC NORN, και σε αραμαϊκή γραφή μορφή «רסק נורנ».
(1).Η τούρκική φράση «Αμέτι-Μουχαμέτι» σημαίνει «λαός του Μωάμεθ». Κατά την τουρκοκρατία οι έλληνες την άκουγαν στις μάχες ως κραυγή ενθάρρυνσης των τούρκων για νίκη. Μάλλον το εξέλαβαν ή το μετέφεραν στα ελληνικά δρώμενα ως κάτι που πρέπει να γίνει οπωσδήποτε.
Ο Δομιτιανός είχε επίσημο τίτλο στα λατινικά «Imperator Caesar Domitianus Augustus Gemanicus». Για τις ανάγκες τού 666 ο τίτλος στα ελληνικά έγινε «Αυτοκράτωρ Καίσαρ Δομετιάνος Σεβαστός Γερμανικός», μετά δε την αντιστοιχία με τα αραμαϊκά μένει «Α ΚΑΙ ΔΟΜΕΤ ΣΕΒ ΓΕ», που δίδει τον αριθμό 666. Στα λατινικά δεν εξυπηρετούσε ο πιο πάνω τίτλος, έτσι τον αντικατέστησαν με τον «Domitianus Caesar Legatos XII Violenter Interfecit», επέλεξαν τα αρχικά μόνον, και μάλιστα με ελληνική γραφή, δηλ. ΔΚΛΧΒΙ, και με την ίδια διαδικασία τα κατάφεραν, βρήκαν τον αριθμό 666. Αξιοσημείωτο είναι το ότι επέλεξαν να «στολίσουν» τη φράση με τις λέξεις violenter σημαίνει βίαιος και interfecit σημαίνει δολοφόνος. Ο Λούθηρος, εχθρός του Παπισμού, προτιμά το παπικό όνομα «Βενέδικτος» που και αυτό αποδίδει άθροισμα 666.
Όταν διαπιστώθηκε πως ο αριθμός είναι 616 και όχι 666, οι επιμένοντες αριθμολογικά δεν πτοήθηκαν. Για τον Νέρωνα ήταν έτοιμο, απλώς αφαίρεσαν τα γράμμα «Ν» με αριθμό 50, που είχαν προσθέσει για να προκύψει ο δεύτερος. Κάτι παρόμοιο και με τον Δομιτιανό. Για τον Καλιγούλα, αυτοκράτορα την περίοδο 37~41 μ.Χ., ο λατινικός τίτλος «Gaios Caligulas Caesar» που δίδει GS CLGS CSR ή ο ελληνικός ΓΑϊΟΣ ΚΑΙΣΑΡ ως έχει (με ελληνική αρίθμηση), οδηγούν στον αριθμό 616. Ούτε ο Ιούλιος Καίσαρ έμεινε αλώβητος.
Κάποιοι προτίμησαν να αποδώσουν το 666 στη φράση «ΤΟ ΜΕΓΑ ΘΗΡΙΟΝ», με ελληνική αρίθμηση. Ο Ειρηναίος (που αναφέρθηκε πιο πάνω) πίστευε πως το Θηρίο αντιπροσωπεύεται γενικά από όποιον είναι αποστάτης τού χριστιανισμού, π.χ. κάθε λατίνος. Όμως για να προκύψει το επιθυμητό αποτέλεσμα, έγραψαν τη λέξη ανορθόγραφη, «λατείνος». Στο στόχαστρο κάποιος κακός «Ευάνθας». Το ίδιο κάποιος «Τιτάν», που τον έγραψαν «Τεϊτάν». Ο κατάλογος μεγάλος: «Λαμπέτης», «Παλιοβάσκανος», «Κακός οδηγός», «Αληθής βλαβερός», «Αμνός άδικος», «Νικητής», «Γενζέριχος», «Αρνούμαι», «Damnatus» (καταραμένος), «Antichristus», «Σίμων» (σαμαρείτης μάγος), «Μωάμεθ» (ιδρυτής του Ισλαμισμού), Πάπας Βικάριος κ.ά. Άλλοι πάλιν αναφέρονται στην κατά Κυριακήν λατρεία του Θεού που –λένε - είναι Παπική εφεύρεση και κατάργησε το Βιβλικό Σάββατο. Καυτηριάζουν επίσης τον τρόπο που οι Καθολικοί κάμνουν το σταυρό τους (την τρίτη κίνηση την κάμνουν στην καρδιά, ενώ στην ορθοδοξία είναι η τέταρτη, διότι η λέξη «πνεύμα» πρέπει να ταυτίζεται με τη καρδιά και στη μία και στην άλλη γλώσσα). Ο Ένγκελς στην εργασία του «Περί Θρησκείας, 1883» συμφωνεί με τον αριθμό 616. Στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (ΗΠΑ) το 2003 αναγκάσθηκαν να αλλάξουν τον αριθμό του αυτοκινητοδρόμου 666 σε 491. Στη Μόσχα το 1999 άλλαξαν τον αριθμό του λεωφορείου 666 σε 616 (και φυσικά το 2005 τους ήλθε πονοκέφαλος). Το άθροισμα των αριθμών τής ρουλέτας δίδει 666. Δεν υπάρχει τελειωμός.
Κάποιοι μιλάνε για Σημείο. Στις παραγράφους 16 και 17 του Κεφ. ΙΓ’ της Αποκάλυψης αναγράφεται «και ποιεί πάντας τους μικρούς και τους μεγάλους, και τους πλουσίους και τους πτωχούς, και τους ελευθέρους και τους δούλους, ίνα δώσουσιν αυτοίς χάραγμα επί της χειρός αυτών της δεξιάς ή επί των μετώπων αυτών, και ίνα μη τις δύνηται αγοράσαι ή πωλήσαι ει μη ο έχων το χάραγμα, το όνομα του θηρίου ή τον αριθμόν του ονόματος αυτού». Η χριστιανική εσχατολογία με βάση την πιο πάνω αποστροφή διατείνεται πως ο Αντίχριστος θα ασκήσει εξουσία μέσω τού Σημείου κατά την περίοδο της Υποτέλειας, και πως όλα τα νομίσματα θα βασίζονται στον 666. Υπάρχει υποψία πως το Σημείο έχει σχέση με τους αριθμούς που έχομε στις ταυτότητες, στις πιστωτικές κάρτες κλπ, ίσως με κάποιο εμφύτευμα στο ανθρώπινο σώμα, και πάει λέοντας. Οι προτάσεις επεκτείνονται. Το 13 αποδίδεται στο Σατανά. Ο αριθμός 999 δίδει την Αγία, την Ιερή Τριάδα «Πατήρ, Υιός, Άγιο Πνεύμα», οπότε ο αριθμός με το κεφάλι προς τα κάτω, δηλ. ο 666, πρέπει να δίδει την Ανίερη Τριάδα «Εωσφόρος, Διάβολος, Αντίχριστος». Ο αριθμός 7 είναι η τελειότητα, ο θεός, ο οποίος την 7η ημέρα αναπαύθηκε, έτσι το 777 συνιστά την «τελειότητα της τελειότητας». Ο αριθμός 6 αντιπροσωπεύει το ανθρώπινο γένος, γιατί ο θεός το δημιούργησε την 6η ημέρα και όρισε να εργάζεται έξι ημέρες, είναι ο αριθμός της ατέλειας, το 666 συνιστά την «τελειότητα της ατέλειας». Από το συνδυασμό 999 και 666 με επικάλυψη τού ενός επί του άλλου προκύπτει πως ο ΙΗΣΟΥΣ έχει τον αριθμό 888 {Ι=10, Η=8, Σ=200, Ο=70, Υ=400, Σ=200}, δηλ. ο θεός που έγινε άνθρωπος.
Υπάρχει και μία διαφορετική προσέγγιση ερμηνείας τού τριγράμματος ΧΞϚ΄, εκείνη που θεωρεί πως το Χ αναφέρεται στο πρώτο γράμμα της λέξης ΧΡΙΣΤΟΣ, το Ϛ΄ ως Σ αναφέρεται στο τελευταίο γράμμα της ίδιας λέξης, και το Ξ γραφόμενο με το ξ (μικρό) προσφέρεται ως σύμβολο φιδιού. Αυτή η αντίληψη διήρκεσε επί αρκετούς αιώνες, ιδίως στον κύκλο των μυστικών ερευνητών. Ο αριθμός 1480 αντιστοιχεί στη λέξη ΧΡΙΣΤΟΣ {Χ=600, Ρ=100, Ι=10, Σ=200, Τ=300, Ο=70, Σ=200}. Η παράγραφος 18 (τελευταία) του κεφαλαίου ΙΓ’ επισημαίνει «Ώδε η σοφία εστίν• ὁ ἔχων νοῦν ψηφισάτω τον αριθμόν του θηρίου• αριθμός γαρ ανθρώπου εστί». Ο σώφρων αρχιεπίσκοπος Ανδρέας Καισαρείας (6ος αι.) σημειώνει για φράση αυτή «διάβασε μέσα από τις γραμμές, ψάξε κάτω από την επιφάνεια». Στο χώρο των μαθηματικών ο αριθμός 666 χαρακτηρίζεται ως τριγωνικός (δηλ. προκύπτει ως άθροισμα διαδοχικών φυσικών αριθμών) από 1 έως 36, ήτοι 1+2+3+….+36=666. Ο αριθμός τού Χριστού, ο 1480, ως πλευρά τετραγώνου δίδει διαγώνιο 2093. Αλλά και ο αριθμός 666 ως διάμετρος κύκλου δίδει περιφέρεια 2092,3, σχεδόν τον ίδιο αριθμό.
Ο καθένας με τον Αντίχριστο του. Όμως ο αντίχριστος, ο δαίμονας, υπάρχει μέσα μας. Διαβάστε το βιβλίο «Ο Αγώνας με τον Δαίμονα» τού Στέφαν Τσβάϊχ. Μέσα μας να ψάξουμε και για τον Θεό μας (ίσως καθένας τον δικό του Θεό), και για τον Αντίθεο μας. Οι μεγάλες διάνοιες μιλούν με παραβολές, έχουν λόγο συμβολικό, αλληγορικό. Οι υψηλού διανοητικού επιπέδου ερευνητές και ερμηνευτές τών Μεγάλων Γραπτών «αναγιγνώσκουν και γιγνώσκουν», κατανοούν μέσα και πέρα από τις λέξεις, τις σιβυλλικές ενίοτε έννοιες. Οι μετριότητες, οι «κατινοπαντόφλες» τού πνεύματος αναζητούν ξωτικά. Το αν θα επισυμβεί Δευτέρα Παρουσία ή Συντέλεια τού Κόσμου, θα εξαρτηθεί αποκλειστικά και μόνον από εμάς. Τα φωτεινά πνεύματα προειδοποιούν. Οι χαρισματικοί ηγέτες άγουν και φέρουν τα πλήθη, θετικώς ή αρνητικώς. Ακόμη και συγκροτημένοι υγιώς χαρακτήρες με ηθικώς διαμορφωμένες απόψεις, με πνευματική και επιστημονική ακεραιότητα, εμπίπτουν στην αγελαία ανταπόκριση συμπεριφοράς υπό την μαγνητική επίδραση ενός λαοπλάνου («Ψυχολογία των Όχλων, Gustav Lebon). Ο γερμανικός λαός, τα γερμανικά έθνη, από πάντα συνιστούσαν οντότητες σημαντικές, όμως «ήχθησαν και ηνέχθησαν» από τον Χίτλερ, και οδηγήθηκαν σε μία καταστροφή. Η ύπαρξη τέτοιων ηγετών και οι χαμηλές αντιστασιακές δυνατότητες τών λαών, θα καθορίσουν την εμφάνιση πολλών καταστροφών ή, ακόμη, κάποιας μεγάλης γενικευμένης καταστροφής. Ούτε οι Θεοί μας φταίνε, ούτε οι πολιτικοί. Εμείς διαφεντεύομε την τύχη μας με το να επιτρέπομε και στους θεούς, και κυρίως στους πολιτικούς να μας διοικούν αθλίως «Οι πολιτικοί είναι αυτοί που είναι γιατί οι πολίτες είναι αυτοί που είναι. Φτιάξτε καλούς πολίτες, για να έχετε καλούς πολιτικούς» (Πλάτων, Πολιτεία). Φτάνει με τα σενάρια συνωμοσίας, φτάνει με το «οι άλλοι φταίνε». Ζήσαμε επί λίγες δεκαετίες το σύνδρομο τού τζίτζικα με τα τούρκικα τσιφτιτελο-ζεϊμπέκικα, με mouzaka και kebab, με τα γερμανικά Mercedes και BMW, κλπ, κλπ, με χρήματα δοσμένα από τους Γερμανο-ολλανδούς κ.ά., για αναπτυξιακούς σκοπούς, και εμείς τα διαθέσαμε προς «παραγωγή» τών πιο πάνω. Τι παράγομε; Πολιτισμό; Ωριμότητα και υψηλή παιδεία; Τεχνολογία; Θαυμαστά δημόσια έργα, ιδίως ελληνικών μελετών-κατασκευών; Δικαιοσύνη; Πολιτικούς; Πνευματική έξαρση; Κοινωνική και οικογενειακή αγωγή; Γνώση της ιστορίας μας και της γλώσσα μας; Σεβασμό στο περιβάλλον; Οργάνωση και λειτουργικότητα δημόσιας διοίκησης; Οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο; Κτηματολόγιο; Γρανιτένια ηθική και αταλάντευτη επαγγελματική συνείδηση; Ιδανικά ζωής που αφορούν στον πλουτισμό και στη στιγμιαία ηδονή; Ευγένεια ψυχής, πολιτισμένη συμπεριφορά; «Μαγκιά»; Περίτεχνους και περίσσιους ακκισμούς στον ανατολικό-τούρκικης προέλευσης και ονομασίας «εθνικό» χορό μας, που μετά μανίας επιδιδόμαστε; Πρωτιά ευρωπαϊκή στα τροχαία. Άγνοια κώδικα οδικής κυκλοφορίας. Κακή οδήγηση. Ασήμαντη πρόοδο στις ήπιες μορφές ενέργειας. Υπέρογκο εθνικό χρέος. Ουρά στο διαδίκτυο. Πόσα ακόμη; Προφανώς και δεν γίνεται αναφορά στο σύνολο, αλλά, πιστεύω, σε πολύ μεγάλο ποσοστό, που δεν συνιστά μειοψηφία. Δεν έκλεψαν μόνο οι πολιτικοί (προέρχονται από άλλο λαό;). Ποιός δεν έχει κλέψει την Εφορία, ποιός δεν ενέχεται για πολεοδομική παράβαση; Ποιός δεν έχει προβεί σε κάποια καταπάτηση; Ποιός δεν έλαβε κάποια αμοιβή που δεν εδικαιούτο; Πόσοι καταστηματάρχες εκδίδουν αποδείξεις; Πόσοι ελάμβαναν συντάξεις νεκρών, κ.ά. πολλά. Αν (πολλοί ή λίγοι) πολιτικοί έκλεψαν πολλά, οφείλεται στο ότι είχαν τη δυνατότητα αυτή λόγω θέσης• αν στη θέση τού πολιτικού βρισκόταν ο "αγανακτισμένος" - ο οποίος έχει ενδεχομένως κλέψει κάτι ολίγα- τότε και αυτός θα έκλεβε ομοίως.
Ο Einstein εκτός από τις δύο θεωρίες της Σχετικότητας, εργάσθηκε επί έτη να μορφώσει μία τρίτη πολύ μεγάλη θεωρία, την «Ενοποιημένη Θεωρία Πεδίου». Επισήμως δεν επέτυχε να την ολοκληρώσει. Ανεπισήμως (και υπάρχει σημαντική πειστικότητα), σε συνεννόηση με τον φίλο του, επίσης ανθρωπιστή, Bertρand Russel έσχισε τα χειρόγραφά του (το επιβεβαιώνει εμμέσως η ελληνίδα γραμματέας του Ελένη Δούκα), διότι φοβήθηκε αφ’ ενός την μη εισέτι ωριμότητα τής ανθρωπότητας σε τόσο προχωρημένες έννοιες {τριάντα έτη χρειάσθηκαν για τη Σχετικότητα για να γίνει κάπως ευρύτερα αντιληπτή, όμως και σήμερα στους πολλούς είναι «κινέζικα»}, και αφ’ ετέρου την επιπολαιότητα στη χρήση της {τους έδωσα την Ε=m.c2, και έφτιαξαν ατομική βόμβα, αν τους δώσω το κλειδί του Σύμπαντος, είναι ικανοί να το καταστρέψουν}. Είπε ακόμη πως ο 4ος Π.Π., αν γίνει τρίτος, θα διεξαχθεί με πέτρες.
Δεν χρειαζόμαστε ούτε τη Δευτέρα Παρουσία, ούτε τη Συντέλεια από κάποιον Αντίχριστο. Μπορούμε και μόνοι μας να καταστραφούμε. Κάποιος έλεγε στους συνομιλητές του «σας παρακαλώ μη μου δίδετε συμβουλές, μπορώ και μόνος μου να κάμνω λάθη». Ευτυχείτε.
Εγγραφή σε:
Σχόλια ανάρτησης (Atom)
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου